تبلیغات
سایت رسمی شیخ رسول حقی رامشه - گذری بر فعالیت‌های هسته‌ای ایران از ابتدا تا کنون 1
 
سایت رسمی شیخ رسول حقی رامشه
سخنی از حقیقت سرشار است که هیچ مصلحتی آن را ایجاب نمی کند (دکتر شریعتی)
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : شیخ رسول حقی
نویسندگان
نظرسنجی
تناقضات زندگی روحانیون را با سبک زندگی ایرانی-اسلامی چقدر میدانید؟





گذری بر فعالیت‌های هسته‌ای ایران از ابتدا تا کنون

1- فعالیت‌های هسته‌ای قبل از انقلاب اسلامی

اولین تلاش‌های ایران برای دستیابی به فناوری هسته‌ای به دهه‌ی 1950 میلادی بازمی‌گردد. نخستین کشوری که ایران را به دستیابی به فناوری هسته‌ای ترغیب و این فناوری را به ایران منتقل کرد (ایالات متحده آمریکا)، نخستین مخالف جدی امروز ایران در تحقق فعالیت‌های هسته‌ای آن می‌باشد. اولین قدم جدی در زمینه‌ی استفاده از علوم و فناوری هسته‌ای در ایران در سال 1335 (1956) برداشته شد. در 14 اسفند 1335 (5 مارس 1957) موافقت نامه‌ی همکاری بین دولت ایالات متحده آمریکا و دولت ایران راجع به استفاده‌های غیرنظامی از انرژی اتمی امضاء گردید. این موافقت‌نامه که از طرف دولت ایالات متحده آمریکا رئیس کمیسیون انرژی اتمی این کشور آن را امضاء نمود، مشتمل بر یک مقدمه و یازده ماده است. این موافقت‌نامه در تاریخ دوازدهم بهمن‌ماه 1337 به‌تصویب مجلس شورای ملی رسید.

طبق این موافقت‌نامه، کمیسیون انرژی اتمی آمریکا اورانیومی را که دارای مقدار زیاد ایزوتوپ یو 235U-235 است به هر مقدار که به عنوان سوخت بدوی و علی‌البدل در به‌کار انداختن رآکتور تحقیقاتی لازم باشد، به دولت ایران واگذار خواهد نمود. کمیسیون همچنین مواد مورد لزوم ساختمان و کارکردن رآکتورهای تحقیقاتی در ایران را چنان‌چه در دسترس داشته باشد و تهیه آن در بازار میسر نباشد، به دولت ایران یا به اشخاص تحت اختیار قانونی آن فروخته یا به اجاره واگذار خواهد نمود.

این موافقت‌نامه برای بار اول  در تاریخ 18 خردادماه 1343 (8 ژوئن 1964) در واشنگتن مورد اصلاح طرفین قرار گرفت که در مورخ 29/9/1345 نیز به تصویب مجلس شورای ملی رسید. متن اصلاحیه‌ی دوم نیز 18 مارس 1969 در واشنگتن به امضای طرفین رسید و در 19 تیرماه 1348 نیز به تصویب مجلس شورای ملی رسید.

به موازات موافقت نامه‌ی همکاری هسته‌ای بین ایران و آمریکا، انستیتو علوم هسته‌ای که تحت نظارت سازمان مرکزی پیمان سنتو بود از بغداد به تهران منتقل شد و دانشگاه تهران، مرکزی را تحت عنوان مرکز اتمی دانشگاه تهران برای آموزش و پژوهش هسته‌ای پایه گذاری نمود. چندی بعد در سال 1337 به پیشنهاد دانشگاه تهران، ساخت یک رآکتور اتمی در دستورکار دولت قرار گرفت و تصویب گردید. در همین راستا آیزنهاور، رئیس جمهور آمریکا، جهت تبلیغ طرح خود (اتم برای صلح) یک رآکتور اتمی به ایران داد. عملیات ساختمانی رآکتور دانشگاه تهران در 1340 آغاز و در آبان ماه 1346 آماده‌ی کار گردید و عملاً مورد بهره‌برداری قرار گرفت. ظرفیت این رآکتور 5 مگاوات بود و با 584/5 کیلوگرم سوخت اورانیوم بسیار غنی شده‌ی 93 درصد که تا سال 1357 از طرف آمریکا تأمین می‌گردید، کار می‌کرد. ایجاد رآکتور اتمی دانشگاه تهران نقطه آغاز مهمی در زمینه فعالیت‌های هسته‌ای ایران محسوب می‌شود و عملاً در طول ساخت این رآکتور که بعضاً کارشناسان ایرانی نیز در فرایند آن حضور داشتند، تحول مثبتی در زمینه ایجاد صنایع هسته‌ای در کشور صورت گرفت. در کنار این اقدام، دولت آمریکا تجهیزات مربوط به سلول‌های داغ را جهت جداسازی پلوتونیوم در اختیار ایران قرار داد.

ایران و آمریکا در سال 1974 نسبت به ایجاد یک کمیسیون مشترک با نیت تقویت همکاری در همه‌ی زمینه‌ها از جمله همکاری در زمینه‌ی علوم هسته‌ای به خصوص تولید انرژی هسته‌ای توافق نمودند. در همین زمان، قراردادی مقدماتی امضا شد که بر مبنای آن مقرر شد دولت آمریکا سوخت غنی شده برای رآکتورهای هسته‌ای قدرت را که قرار بود از جانب آمریکا برای ایران ساخته شود، فراهم نماید. همچنین بر اساس توافق به عمل آمده پیشنهاد شد همکاری‌های هسته‌ای بین ایران و آمریکا که به عنوان بخشی از برنامه‌ی کمیسیون مشترک ایران و آمریکا بود و انرژی هسته‌ای تحت سرپرستی اداره‌ی تحقیقات و توسعه‌ی انرژی آمریکا قرار گیرد.

با اقدام به‌دنبال موافقت‌نامه‌ی آمریکا و ایران در خصوص همکاری‌های فنی که در 4 مارس 1975 منعقد شد، سازمان انرژی اتمی ایران و وزارت انرژی آمریکا موافقت‌نامه‌ای را درخصوص آموزش پرسنل ایرانی در زمینه علوم و مهندسی هسته‌ای امضاء کردند. طرفین طبق این موافقت‌نامه تصمیم گرفتند در زمینه آموزش پرسنل مرکز فن‌آوری هسته‌ای اصفهان (ENTEC) در حوزه برخی موضوعات منتخب در مهندسی و علوم هسته‌ای همکاری نمایند. طبق ماده‌ی 3 این موافقت‌نامه، حوزه‌های موضوعی برنامه آموزشی شامل علوم و فن‌آوری مناسب با این نیازها مشخص شده است: طراحی و مهندسی رآکتور، اداره‌ی (بهره‌برداری) رآکتور، ایمنی رآکتور، پردازش داده‌ها، فیزیک نوترون تجربی، علوم زیست‌محیطی، مواد رآکتور، الکترونیک و به‌کارگیری ابزار، اداره‌ی سلول‌های داغ، زباله‌های رادیواکتیو و مصرف آن‌ها، رسوب‌زدایی هسته‌ای، فن‌آوری سدیم، اداره‌ی آزمایشگاه عمومی.

در سال 1355 (1976) همچنین 5 قرارداد مرتبط با هم با شرکت آمریکایی جنرال اتمیک منعقد گردید:

-        طبق قرارداد شماره‌ی 1، شرکت مزبور متعهد بود تا ابزار و قطعات لازم برای تبدیل رآکتور تحقیقاتی تهران را مشتمل بر ابزار و متعلقات رآکتور و سوخت هسته‌ای تحویل دهد.

-   موضوع قرارداد شماره‌ی 2، خدمات طراحی جهت تبدیل رآکتور تحقیقاتی تهران و ارائه‌ی اطلاعات و گزارشات مربوطه و آموزش پرسنل سازمان انرژی اتمی بوده است.

-  موضوع قرارداد شماره‌ی 3، انجام نظارت و کنترل رآکتور تریگا در حین شروع به کار و اجرای آزمایشات لازم برای راه اندازی رآکتور بوده است.

-     موضوع قرارداد شماره‌ی 4، تحویل دستگاه‌های کنترل مربوط به رآکتور هسته‌ای بوده است.

-     موضوع قرارداد شماره‌ی 5، نصب و آزمایش دستگاه‌های سوخت رآکتور می‌باشد.

تلاش‌های ایران در زمینه‌ی فعالیت‌های هسته‌ای در این دوران انعکاس جهانی یافت. به عنوان مثال، فایننشال تایمز در مقاله‌ای تحت عنوان “شاه اقدام به خرید رآکتورهای هسته‌ای کرده است”، نوشت: “تصمیم ایران در جهت دنبال کردن یک برنامه‌ی بزرگ هسته‌ای مورد استقبال اذهان عمومی واقع شده است و این برای اولین بار است که یکی از کشورهای تولید کننده‌ی نفت چنین برنامه‌ای را پی می‌گیرد و وابستگی به نفت را به عنوان منبعی از انرژی، خطرناک می‌داند”.

همکاری‌های هسته‌ای ایران و آلمان

اولین سابقه‌ی همکاری هسته‌ای ایران و آلمان به سال 1354 برمی گردد. ایران و آلمان در تاریخ 9 تیرماه 1354 (30 ژوئن 1975)، موافقت‌نامه همکاری در زمینه پژوهش علمی و توسعه فناوری را در تهران منعقد کردند. این موافقت‌نامه که در تاریخ 14/2/1355 به تصویب مجلس شورای ملی رسید، مشتمل بر یک مقدمه و یازده ماده می‌باشد و همکاری‌های طرفین را در حوزه‌های توسعه‌ی دانش فنی و تحقیقات هسته‌ای و استفاده از انرژی هسته‌ای تضمین می‌کرد. طبق این موافقت‌نامه، مقرر گردید گسترش همکاری در زمینه استفاده صلح‌جویانه از انرژی هسته‌ای تحت موافقت‌نامه خاصی که در این مورد بین سازمان انرژی اتمی ایران و وزیر فدرال پژوهش و تکنولوژی آلمان منعقد می‌گردد، صورت پذیرد.

متعاقباً، سازمان انرژی اتمی ایران و وزیر فدرال پژوهش و تکنولوژی جمهوری فدرال آلمان در تاریخ 13 تیرماه 1355 در تهران موافقت‌نامه همکاری در زمینه استفاده صلح‌جویانه از انرژی هسته‌ای را منعقد کردند. این موافقت‌نامه در تاریخ 12 مردادماه 1356 نیز به تصویب مجلس سنا رسید. طبق این موافقت‌نامه، طرفین متعهد شدند که همکاری فیمابین را در زمینه استفاده صلح‌جویانه از انرژی هسته‌ای و به ویژه همکاری در زمینه‌های مشروحه‌ی زیر بسط و گسترش دهند:

-     تحقیق و توسعه‌ی علمی و فناوری؛

-    برنامه‌ریزی و ساختمان و اداره‌ی نیروگاه‌های هسته‌ای و سایر تأسیسات هسته‌ای و تحقیقاتی؛

-     آموزش و کارآموزی کارکنان علمی و فنی؛

-     فناوری نیروی هسته‌ای؛

-      امنیت و حفاظت تأسیسات هسته‌ای و جلوگیری از تشعشعات؛   وخت اتمی؛

-      به‌کار گیری انرژی هسته‌ای برای مقاصدی علاوه بر تولید برق؛

-      تولید و استعمال رادیوایزوتوپ‌ها.

همکاری‌های هسته‌ای ایران و فرانسه

اولین همکاری هسته‌ای ایران و فرانسه به سال 1969 برمی گردد. وزیر اقتصاد ایران و مدیرکل کمیسیاریای انرژی اتمی فرانسه در تاریخ 11 مارس 1969 پروتکل تحقیقات رادیواکتیو را در تهران امضاء کردند. وزیر اقتصاد ایران،‌ آمادگی ایران را برای توسعه‌ی تحقیقات درخصوص مواد رادیواکتیو اعلام کرد. رابرت هیرش، مدیرکل کمیساریا نیز اعلام کرد که این کمیساریا امکان شناخت فنی و تجربیات لازم جهت انجام چنین تحقیقاتی را در اختیار دارد و درصورت موافقت با توجه به شرایط این پروتکل، به دولت ایران در بهره‌برداری از ذخائر مکشوفه کمک خواهد کرد. طبق این پروتکل، مقرر شد کمیساریای انرژی اتمی فرانسه یک زمین شناس باتجربه را یک ماه بعد از اجرای قطعی پروتکل به ایران اعزام کند تا با همکاری مقامات ایرانی، مقدمات اعزام یک اکیپ اکتشافی متخصص در امر پژوهش ذخائر مواد رادیواکتیو را به ایران فراهم کند. در فاز اولیه که تقریباً یک سال طول خواهد کشید، گروه اکتشافی مذکور تمامی تلاش‌های خود را با همکاری گروه کارشناسان ایرانی وزارت اقتصاد به کار خواهد گرفت تا در کوتاه‌ترین مدت مناطقی از خاک ایران را که از نقطه نظر زمین شناسی برای کاوش ذخائر موارد رادیواکتیو بسیار مناسب می‌باشد، مشخص کند. چنان چه در فاز اولیه‌ی عملیات مناطقی از لحاظ ذخائر مواد رادیواکتیو مناسب دیده شود، وزارت اقتصاد آمادگی خود را برای اجرای فاز دوم جهت تسهیل کارهای اکتشافی اکیپ اعلام می‌کند تا این که در مناطق مورد نظر با موافقت کارشناسان ایرانی و دفتر معادن وزارت اقتصاد، تحقیقات دقیقی از لحاظ وجود ذخائر مواد رادیواکتیو صورت گیرد. اجرای فاز دوم عملیات نیز به مدت سه سال و طبق یک برنامه‌ی کاری پایه مورد توافق مشترک صورت خواهد گرفت. در پایان مدت مذکور و به شرط این که تمامی کارهای تعیین شده تحقق پیدا کند، کمیساریای انرژی اتمی این اختیار را خواهد داشت تا به کارهای اکتشافی خود برای یک دوره‌ی سه ساله‌ی دیگر ادامه دهد. تمامی هزینه‌های فاز دوم همانند فاز اول، برعهده‌ی کمیساریای انرژی اتمی خواهد بود. کمیساریای انرژی اتمی همچنین متعهد شده است که در حد امکانات، آموزش پرسنل ایرانی پوشش دهنده‌ی کارهای اجرایی مورد نظر در پروتکل را چه در زمینه‌ی محلی از طریق کارآموزی و چه سفرهای مطالعاتی به فرانسه تسهیل کند.

در تاریخ 6 تیر ماه 1353 برابر با 27 ژوئن 1974 نیز موافقت‌نامه همکاری علمی، فنی و صنعتی برای استفاده صلح‌جویانه از نیروی اتمی بین دولت ایران و دولت جمهوری فرانسه منعقد گردید. طبق این موافقت‌نامه، مقرر گردید ایران و فرانسه در زمینه آموزش افراد و ایجاد اساس و شرایط تهیه و تحویل هر نوع تجهیزات و تأسیسات، همکاری فنی به عمل آورند. این همکاری بین ایران و فرانسه، ناظر به هدف‌های ذیل بود:

-    تأسیس یک مرکز تحقیق و توسعه‌ی اتمی در ایران؛

-    تربیت متخصص ایرانی.

همکاری با سایر کشور ها

کانادا

ایران و کانادا در تاریخ هفتم ژانویه 1972 موافقت‌نامه همکاری برای استفاده صلح‌جویانه از نیروی اتمی را در اتاوا امضاء کردند. این موافقت‌نامه در تاریخ 26/10/1351 به تصویب مجلس شورای ملی رسید. طبق این موافقت‌نامه، همکاری ایران و کانادا در زمینه‌ی استفاده صلح‌جویانه از نیروی اتمی شامل مواد زیر تعیین شده است:

-    در اختیار گذاردن اطلاعات و به‌خصوص آن‌چه که مربوط به پژوهش و توسعه، بهداشت و ایمنی، تجهیزات و تأسیسات (شامل در اختیارگذاردن طرح‌ها، نقشجات و مشخصات) و به‌کاربردن تجهیزات، تأسیسات، مواد و مواد هسته‌ای (شامل پلوتونیوم و اورانیوم غنی شده) می‌باشد.

-   در اختیارگذاردن مواد، مواد هسته‌ای (شامل پلوتونیوم و اورانیوم غنی شده)، تجهیزات و تأسیسات.

-    انتقال حقوق مربوط به اختراعات و اکتشافات ثبت شده.

-    دسترسی آزاد به تجهیزات و تأسیسات و استفاده از آن‌ها.

-    تأمین کمک فنی و خدمات.

-    بازدید دانشمندان یک کشور از کشور دیگر.

هند

ایران و هند در 6 اسفند 1355 موافقت‌نامه همکاری در زمینه استفاده صلح‌جویانه از انرژی هسته‌ای را در بمبئی امضاء کردند. این موافقت‌نامه در مورخ 7 دی ماه 1356 به تصویب مجلس سنا رسید. طبق این موافقت‌نامه طرفین متعهد شدند:

-    اطلاعات پژوهشی و تجربی در زمینه استفاده صلح‌جویانه از انرژی هسته‌ای را مبادله نمایند.

-  بورس‌های علمی و تحصیلی برای کارآموزی دانش پژوهان و تسهیلات لازم برای بازدیدهای هیئت‌های علمی و تکنسین‌ها در زمینه‌های مورد علاقه متقابل برای مدتی که مورد توافق طرفین است فراهم نمایند.

-   براساس توافق‌های خاصی که در آینده بین سازمان انرژی اتمی و کمیسیون انرژی اتمی هند به عمل می‌آید، ترتیبات لازم را برای اجاره یا فروش مواد و وسایل ضروری به منظور انجام برنامه‌های طرفین در زمینه استفاده صلح‌جویانه از انرژی هسته‌ای فراهم نمایند.

استرالیا

در سال 1356 مذاکراتی با استرالیا (شرکت AUSTIREX) برای استخراج و صدور اورانیوم به عمل آمد. استرالیا از این جهت برای ایران مهم بود که یکی از تولیدکنندگان بزرگ اورانیوم بود و ایران قصد داشت از آن اورانیوم بخرد. در این خصوص، موافقت‌نامه‌ای بین طرفین پاراف شد که با پیروزی انقلاب اسلامی معوق ماند.

انگلستان

سازمان انرژی اتمی ایران دو قرارداد در ژوئن و اکتبر 1975 (1354) با شرکت راسینگ (وابسته به شرکت انگلیسیRTZ ) در نامیبیا با هدف خرید 15 درصد از سهام راسینگ و خرید 800/17 تن اورانیوم طبیعی تا سال 1990 (1369) منعقد کرد. بر این اساس، قرارداد تبدیل اورانیوم و انبارداری اورانیوم حمل شده با شرکت کامورکس در فرانسه منعقد گردید.

قرارداد خرید 400/2 تن اورانیوم از شرکت ناکفور (وابسته به گروه اوپنهایمر، سرمایه دار معروف آفریقای جنوبی) در آفریقای جنوبی نیز منعقد گردید که بر این اساس، قرارداد تبدیل اورانیوم و انبارداری با شرکت BNFL در انگلستان برای غنی‌سازی اورانیوم خریداری شده از نافکور نیز شکل گرفت.



نوع مطلب :
برچسب ها : گذری بر فعالیت‌های هسته‌ای ایران از ابتدا تا کنون، مذاکرات ژنو، مذاکرات لوزان، عراق چی، تخت روان چی، محمد جواد ظریف، حقوق هسته ای،
لینک های مرتبط :
نظرات ()
یکشنبه 3 دی 1396 06:59 ق.ظ
ممنون از آموزش هایی که قرار می دهید
شنبه 1 مهر 1396 03:58 ب.ظ
Thanks for sharing such a fastidious opinion, article is pleasant, thats why
i have read it fully
شنبه 14 مرداد 1396 10:23 ب.ظ
Magnificent beat ! I would like to apprentice even as
you amend your site, how can i subscribe for a weblog website?
The account aided me a acceptable deal. I have been tiny bit acquainted of this your broadcast provided
vivid clear idea
جمعه 30 تیر 1396 09:16 ق.ظ
Pretty! This has been a really wonderful post. Many thanks for supplying this information.
جمعه 9 تیر 1396 07:20 ق.ظ
Stunning quest there. What happened after? Thanks!
یکشنبه 20 فروردین 1396 01:42 ب.ظ
I am sure this paragraph has touched all the internet users, its really really good paragraph on building up new blog.
جمعه 18 فروردین 1396 06:07 ب.ظ
First of all I would like to say terrific
blog! I had a quick question that I'd like to ask if you don't mind.
I was interested to find out how you center yourself and clear your thoughts before writing.
I have had a tough time clearing my thoughts in getting my
thoughts out. I do take pleasure in writing but it just seems like the first 10 to 15 minutes are generally wasted simply just trying to figure out how to begin. Any recommendations
or tips? Appreciate it!
جمعه 11 فروردین 1396 09:20 ق.ظ
Wonderful blog! I found it while browsing on Yahoo News.

Do you have any tips on how to get listed in Yahoo News?
I've been trying for a while but I never seem to get there!
Thanks
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی