تبلیغات
سایت رسمی شیخ رسول حقی رامشه - اصالت عدل در اسلام (2)
 
سایت رسمی شیخ رسول حقی رامشه
سخنی از حقیقت سرشار است که هیچ مصلحتی آن را ایجاب نمی کند (دکتر شریعتی)
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : شیخ رسول حقی
نویسندگان
نظرسنجی
تناقضات زندگی روحانیون را با سبک زندگی ایرانی-اسلامی چقدر میدانید؟





ادامه.....

عدل

علی(ع)- شهسوار اسلام- و خلیفه مقتدر وقت درخون خود می‌غلطد، ولی از مدار عدالت بیرون نمی‌رود.

قرآن مجید نیز درباره رعایت عدالت با دشمنان می‌فرماید: «فمن أعتدی علیكم فاعتدوا علیه بمثل ما اعتدی علیكم و اتقوا الله» (سوره بقره/ آیه 193)یعنی:‌ اگر بر شما تعدی و ظلم كردند، شما نیز به همان مقدار حق تعدی به آن‌ها را دارید.

به راستی، دین اسلام، دین عطوفت و اعتدال است. دین اسلام حتی مومنان را به صبركردن و عدم انتقام از دشمنان دعوت می‌كند. قرآن كریم در این باره می‌فرماید: «و ان عاقبتم فعاقبوا بمثل ماعوقبتم» (نحل/ آیه 126)یعنی: اگر اهل عفو و صبر نیستید و می‌خواهید حتماً عقوبت و مجازات نمایید، پس عقوبت كنید همانند آن‏چه خودتان مورد عقوبت قرار گرفته‌اید نه سخت‌تر.

و در این مورد ادامه می‌دهد: «و لئن صبرتم لهو خیر للصابرین» یعنی:‌ اگر صبر كنید به‌تر است. ماجرای زیر موضع اسلام را در مورد رعایت انصاف به خوبی نشان می‌دهد.

پیامبر گروهی را برای روشن شدن تكلیف یهودیان خیبر فرستاد. یكی از آن‌ها اموال خود را در پناه كوهی قرار داد و به استقبال مسلمانان آمد و اظهار اسلام كرد. بعضی از مسلمانان عجله كردند و گفتند اسلام او تزویر و حیله است، او به خاطر ترس از جان و حفظ اموال خود چنین اظهار می‌كند و بالاخره او را كشتند، این آیه نازل شد: «لا تقولوا لمن القی الیكم السلام لست مؤمنا تبتغون عرض الحیوه الدنیا» (نساء/ 94)قرآن در این آیه توصیه می‌كند به شخصی كه اظهار اسلام می‌كند نگویید تو مسلمان نیستی تا بدین وسیله راه كشتن او را نزد خود هموار و او را به ناحق بكشید و اموال او را به غنیمت بردارید، از این قضاوت‌های عجولانه دوری كنید. البته معنای این حرف زودباوری و تسلیم در برابر هر نوع حیله دشمن هم نیست، زیرا در پایان همین آیه سفارش شده در این قبیل موارد لازم است تحقیق كنید نه در كشتن عجله كنید و نه ساده‌لوحانه به هر اظهاری دل ببندید، بلكه راه میانه كه همان حفظ عدالت اجتماعی است تحقیق و بررسی است و این است مكتب ما و عدالت اجتماعی ما درباره جنگ‌ها و برخورد با مخالفان كه نسبت به افراد بی‌آزار عدالت و محبت و نسبت به افراد موذی عقوبت و جزای به مثل شود.دین اسلام حتی در مورد عبادت كردن نیز دستور به عدالت می‌دهد. امام صادق(ع) می‌فرمایند: «لاتكرهوا الی انفسكم العباده» (اصول كافی، ج2، ص86) یعنی:‌ عبادت را برخود تحمیل نكنید.

در اسلام و قرآن، رعایت اعتدال و انصاف در تمام شئون حیات فردی و اجتماعی، در قصاص، در مدح و انتقاد، در انفاق، در مخارج، در محیط خانه، در اقتصاد، در كار، در توزیع و مصرف، به شدت مورد تأكید و سفارش واقع شده است.

قرآن برای برپایی و استقرار عدالت در جامعه، مردم را به پیامبران ارجاع داده و فرموده است: «فأن تنازعتم فی شیئی فردوه الی الله و الرسول ان كنتم تومنون بالله والیوم الاخر» (نسا/ 59)یعنی:‌ اگر در امری با هم نزاع داشتید به خدا و پیامبر رجوع كنید، اگر به خدا و روز آخرت ایمان دارید، قابل ذكر است كه در موارد دیگری كه خطر انحراف از مرز عدالت و تجاوز به حقوق یك‌دیگر پیش می‌آید، باید به علمای عادل مراجعه كرد تا طبق حكم خدا فرمان دهند.

معمولاً دو عامل مهم برای انحراف از مرز عدالت وجود دارد كه قرآن به هر دوعامل توجه فرموده است: اولین عامل انحراف، حب ذات و علاقه‌ها و روابط است. قرآن در این باره می‌فرماید: «یا ایها الذین آمنو كونوا قوامین بالقسط شهداء لله ولو علی انفسكم او الوالدین و الاقربین ان یكن غنیاً او فقیراً فالله اولی بهما» (نسا/ 135)یعنی:‌ ای كسانی كه ایمان آورده‌اید، كاملاً به عدالت قیام كنید و گواهی‌های شما فقط برای خدا باشد، گرچه به زیان خود شما یا والدین و بستگان تمام شود و مسأله فقیر بودن یا غنی بودن در گواهی دادن شما اثر نكند، زیرا خدا سزاوارتر است به این‌كه از آن‌ها حمایت كند.

یعنی مسئولیت شما فقط دفاع از حق است بدون هیچ‌گونه ملاحظه فامیلی یا اقتصادی این آیه به علاقه‌های خطرناك اشاره می‌كند كه مبادا آن دوستی‌ها و مسائل عاطفی و فامیلی شما را از مرز عدالت دور كند. دومین عامل برای این‌كه انسان در خط عدالت حركت نكند، مسأله ناراحتی‌هایی است كه انسان از فردی و یا گروهی می‌بیند و در این زمینه نیز قرآن می‌فرماید:

«یا ایها الذین امنو كونوا قوامین لله شهداء بالقسط ولا یجرمنكم شنآن قوم علی الا تعدلوا اعدلوا هو اقرب للتقوی» (مائده/ 8) یعنی:‌‌ ای كسانی كه ایمان دارید، برنامه شما قیام خالصانه و شهادت عادلانه باشد، دشمنی قومی سبب انحراف شما از مرز عدالت نشود و خرده حساب‌های سابق را تسویه نكنید و مكرراً فرمان می‌دهد كه به عدالت رفتار كنید كه به تقوی نزدیك‌تر است.

در این آیه توجه خاصی به مسأله ناراحتی و گلایه‌ها و دشمنی‌هایی است كه احیاناً در قضاوت و رفتار ما اثر می‌گذارد.كوتاه سخن آن‌كه عمل‌كردن به عدالت و طبق معیارهای الهی حركت كردن، كار سختی است كه اولیا خدا در عمل به آن از خدا استمداد می‌كنند، و شاید مراد از صراطی كه در قیامت از مو باریك‌تر و از شمشیر تیزتر است و باید همه ما از روی آن عبور كنیم، همین خط الهی در دنیاست كه به راستی از مو باریك‌تر است.

قرآن مجید برای پرهیز از انحراف از مرز عدالت صریحاً دستور می‌دهد: «یا ایها الذین آمنوا كونوا قوامین بالقسط شهداء لله و لوعلی انفسكم»(نسا/135) یعنی: ای كسانی كه ایمان آورده‌اید، كاملاً به عدالت قیام كنید و گواهی‌های شما فقط برای خدا باشد، هر چند به زیان شما تمام شود.

عدل یکی از صفات مهم حضرت حق به شمار می رود و اهمیت آن تا حدی است که در کنار مهم ترین صفت خداوند، یعنی توحید، قرار گرفته است و در کلام امامیه و معتزله،یکی از اصول دین معرفی شده است.

در قرآن کریم ، مشتقات مادۀ « ظلم » و « عدل »بیش از سیصد مرتبه به کار رفته است و عدل سفارش و ستایش ،و ظلم نهی و سرزنش شده است .

ظلم در این آیات ، ٤١ مرتبه از خدای سبحان نفی شده و یک مرتبه نیز فعل خدا با عنوان عدل توصیف شده است:

« وَتَمَّتْ کَلِمَةُ رَبِّکَ صِدْقاً وَعَدْلاً »

کلام پروردگارت با صدق و عدل سرانجام گرفته است.

در احادیث، عدل در کنار توحید و یکی از پایه های دین مطرح شده است . امام صادق (علیه السلام ) دراین باره چنین فرموده اند:

« إِنَّ أساسَ الدّینِ التَّوحیدُ وَالْعَدْلُ »

به درستی که اساس دین، توحید و عدل است.

مطالب بالا ، نشان دهندۀ اهمیت فراوان عدل در اعتقادات مسلمانان، به خصوص اهل بیت پیامبر (علیهم السلام) است.

دربارۀ دلیل اهمیت عدل و این که چرا یکی از اصول دین شمرده می شود، نکاتی ذکر شده است، از جمله:

١ - بسیاری از عقاید اسلامی ، زیرمجموع ۀ عدل الهی است و اگر این اصل پذیرفته نشود ، بسیاری از آموز ه های اسلامی مانند نبوت، معاد،اختیار انسان و تکلیف، قابل توجیه نیستند.

٢ - امامیه و معتزله با اهل الحدیث و اشاعره در بارۀ عدل الهی، اختلاف شدیدی داشتند، در حالی که در دیگر صفات الهی یا اختلافی نبوده یا اگر بوده اهمیت زیادی نداشته است .

از این رو به امامیه و معتزله « عدلیه » یا « اصحاب العدل و التوحید »گفته می شود.

معنای عدل خدا

عدل در لغت و اصطلاح، معانی گوناگونی دارد که سه معنای آن مهم تر و رایج تر است:

١- معنای رایج

رایج ترین معنای عدل که بیش از دیگر معانی به ذهن متبادر می شود « رعایة الحقوق و إعطاء کل ذ ی حقٍ حقَّه » است.

در مقابل این معنای عدل، ظلم و جور قرار دارد که به معنای پایمال کردن حقوق دیگران و تجاوزو تصرف در آنها است. شیخ مفید می گوید:

عدل جزا دادن در مقابل عمل ، به مقدار استحقاق و ظلم منع حقوق است و خدای متعالْ عادل، کریم، جواد، متفضّل و رحیم است و پاداش اعمال و جبران درد و رنجها را

 

ضمانت کرده است و غیر از اینها تفضل را از باب بخشش اضافی وعده داده است.

این معنا در جا یی صادق است که حقی در میان باشد و منظور از حق، حق تشریعی است که با عقل عملی درک میشود نه حق تکوینی که مربوط به عقل نظری است.

اگر معنای دوم حق را در نظر بگیریم ، تعریف مذکور همچون تعریف برخی از فلاسفه است که عدل رارعایت استحقاق در افاضۀ وجود و دادن کمالات به اندازۀ استعداد ماهیت و عین ثابت می دانند.

بر این اساس، اگر حقی در میان باشد و شخص آن حق را رعایت کند، عدل تحقق یافته است و اگر حق مراعات نشود ، ظلم واقع شده است .

اما اگر حقی در میان نباشد و با وجود این، فرد خیری به دیگری برساند ، فضل و جود تحقق یافته است.

بر اساس این تعریف، افعالْ تحت سه عنوان عدل، ظلم و فضل قرار میگیرند.

تقسیم افعال به سه گونه، تقسیمی عقلی است ؛ زیرا در تعامل دو نفر با هم یا حقی در میان هست و یا چنین نیست

نوع مطلب :
برچسب ها : عدل، عدل الهی، عدالت اسلامی، عدل علوی، شیخ سعید حقی رامشه،
لینک های مرتبط :
نظرات ()
یکشنبه 20 فروردین 1396 10:12 ب.ظ
Great post.
شنبه 19 فروردین 1396 02:44 ب.ظ
It's very effortless to find out any matter on net as compared to
books, as I found this paragraph at this website.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی